Nota aplikacyjna | Badania twardości zarysowania

Pomiar twardości zarysowania metali wg ASTM G171 za pomocą testera mechanicznego

Porównanie liczby twardości zarysowania (HSp) miedzi, aluminium i stali nierdzewnej

Rzędy kręgów stali w zakładzie przetwórstwa metali

Badania i eksperymenty

Duanjie Li

Projekt graficzny i redakcja

Andrew Shore

Wprowadzenie

Ogólnie badania twardości mierzą odporność materiałów na odkształcenie trwałe lub plastyczne. Wyróżnia się trzy rodzaje pomiarów twardości: twardość zarysowania, twardość indentacyjną i twardość odbicia. Badanie twardości zarysowania mierzy odporność materiału na zarysowanie i ścieranie wskutek tarcia ostrego przedmiotu. Metodę opracował w 1820 roku niemiecki mineralog Friedrich Mohs i nadal jest powszechnie stosowana do klasyfikowania właściwości fizycznych minerałów. Dotyczy ona także metali, ceramiki, polimerów i powierzchni powlekanych.

Na czym polega badanie twardości zarysowania

Podczas pomiaru twardości zarysowania diamentowe ostrze o określonej geometrii rysuje powierzchnię materiału po linii prostej przy stałej sile normalnej i stałej prędkości. Średnią szerokość rysy mierzy się i wykorzystuje do obliczenia liczby twardości zarysowania (HSP). Technika ta pozwala w prosty sposób porównywać twardość różnych materiałów.

Cel pomiaru

W tym badaniu tester mechaniczny NANOVEA PB1000 posłużył do pomiaru twardości zarysowania różnych metali zgodnie z ASTM G171-03.

Badanie pokazuje też możliwości testera mechanicznego NANOVEA w wykonywaniu pomiarów twardości zarysowania z wysoką precyzją i powtarzalnością.

NANOVEA PB1000 Large Platform

Tester mechaniczny

Platforma do nanoindentacji i testów zarysowania NANOVEA PB1000 z modułami nano i mikro

Warunki badania

Tester mechaniczny NANOVEA PB1000 wykonał badania twardości zarysowania trzech polerowanych metali (Cu110, Al6061 i SS304). Zastosowano stożkowe ostrze diamentowe o kącie wierzchołkowym 120° i promieniu 200 µm. Każdą próbkę zarysowano trzykrotnie z tymi samymi parametrami, aby zapewnić powtarzalność wyników. Parametry badania zestawiono poniżej. Przed badaniem i po nim wykonano skan profilu przy małej sile normalnej 10 mN, aby zmierzyć zmianę profilu powierzchni rysy.

ParametrWartość
Siła normalna10 N
Temperatura24°C (pokojowa)
Prędkość przesuwu20 mm/min
Droga przesuwu10 mm
AtmosferaPowietrze
OstrzeDiament stożkowy, kąt wierzchołkowy 120°, promień ostrza 200 µm
Obciążenie skanu wstępnego i końcowego10 mN

Parametry badania twardości zarysowania.

Stożkowe ostrze diamentowe testera NANOVEA PB1000 nad polerowaną próbką metalu
Układ badania twardości zarysowania ze stożkowym ostrzem diamentowym.

Wyniki i dyskusja

Obrazy śladów zarysowania trzech metali (Cu110, Al6061 i SS304) po badaniach przedstawiono na Rys. 1, aby porównać twardość zarysowania różnych materiałów. Funkcja mapowania oprogramowania NANOVEA Mechanical posłużyła do wykonania trzech równoległych rys w tych samych warunkach w zautomatyzowanym protokole. Zmierzoną szerokość rysy i obliczoną liczbę twardości zarysowania (HSP) zestawiono i porównano w Tabeli 1. Metale wykazują różne szerokości rys: 174, 220 i 89 µm odpowiednio dla Al6061, Cu110 i SS304, co daje obliczoną HSP 0,84, 0,52 i 3,2 GPa.

Obraz mikroskopowy śladu zarysowania na Al6061 przy 100x, z zaznaczoną szerokością rysy
Al6061
Obraz mikroskopowy śladu zarysowania na Cu110 przy 100x, z zaznaczoną szerokością rysy
Cu110
Obraz mikroskopowy węższego śladu zarysowania na SS304 przy 100x, z zaznaczoną szerokością rysy
SS304

Rys. 1: Obrazy mikroskopowe śladów zarysowania po badaniu (powiększenie 100x).

MetalSzerokość rysy (µm)HSp (GPa)
Al6061174 ± 110.84
Cu110220 ± 10.52
SS30489 ± 53.20

Tabela 1: Zestawienie szerokości rysy i liczby twardości zarysowania.

Oprócz twardości zarysowania obliczonej z szerokości rysy podczas badania rejestrowano in situ przebieg współczynnika tarcia (COF), rzeczywistej głębokości i emisji akustycznej. Rzeczywista głębokość to tu różnica między głębokością zagłębienia ostrza podczas zarysowania a profilem powierzchni zmierzonym w skanie wstępnym. COF, rzeczywistą głębokość i emisję akustyczną dla Cu110 pokazano przykładowo na Rys. 2. Informacje te pomagają zrozumieć uszkodzenia mechaniczne powstające podczas zarysowania, wykrywać wady mechaniczne i dokładniej badać zachowanie materiału przy zarysowaniu.

Współczynnik tarcia, rzeczywista głębokość i emisja akustyczna wzdłuż rysy o długości 10 mm na Cu110
Rys. 2: Przebieg współczynnika tarcia, rzeczywistej głębokości i emisji akustycznej podczas badania twardości zarysowania Cu110.

Badania twardości zarysowania trwają kilka minut, są precyzyjne i powtarzalne. W porównaniu z konwencjonalnymi metodami indentacyjnymi badanie twardości zarysowania z tego badania stanowi alternatywną metodę pomiaru twardości, przydatną w kontroli jakości i rozwoju nowych materiałów.

Wnioski

W tym badaniu pokazaliśmy możliwości testera mechanicznego NANOVEA w wykonywaniu badań twardości zarysowania zgodnych z ASTM G171-03. Poza przyczepnością powłok i odpornością na zarysowanie test zarysowania przy stałym obciążeniu daje prosty, alternatywny sposób porównywania twardości materiałów. W odróżnieniu od konwencjonalnych twardościomierzy zarysowania testery mechaniczne NANOVEA oferują opcjonalne moduły do monitorowania in situ współczynnika tarcia, emisji akustycznej i rzeczywistej głębokości.

Moduły nano i mikro testera mechanicznego NANOVEA obejmują tryby indentacji, zarysowania i zużycia zgodne z ISO i ASTM, zapewniając najszerszy i najprostszy w obsłudze zakres badań dostępny w jednym systemie. Wyjątkowa oferta NANOVEA to idealne rozwiązanie do wyznaczania pełnego zakresu właściwości mechanicznych cienkich lub grubych, miękkich lub twardych powłok, warstw i podłoży, w tym twardości, modułu Younga, odporności na pękanie, przyczepności, odporności na zużycie i wielu innych.

Najczęstsze pytania o badania twardości zarysowania

Czym jest badanie twardości zarysowania?

Badanie twardości zarysowania mierzy odporność materiału na zarysowanie i ścieranie ostrym przedmiotem. Diamentowe ostrze o określonej geometrii rysuje powierzchnię po linii prostej przy stałej sile normalnej i stałej prędkości; średnią szerokość rysy mierzy się i wykorzystuje do obliczenia liczby twardości zarysowania (HSp). Metoda dotyczy metali, ceramiki, polimerów i powierzchni powlekanych.

Jak oblicza się liczbę twardości zarysowania wg ASTM G171?

ASTM G171 oblicza liczbę twardości zarysowania z siły normalnej i średniej szerokości rysy: HSp = 8P/(πw²), gdzie P to siła normalna, a w szerokość rysy. Szersza rysa przy tym samym obciążeniu oznacza bardziej miękką powierzchnię.

Jaką twardość zarysowania wykazały miedź, aluminium i stal nierdzewna?

Przy obciążeniu 10 N i stożkowym ostrzu diamentowym 120° o promieniu 200 µm Al6061, Cu110 i SS304 dały szerokości rys 174, 220 i 89 µm, co odpowiada liczbom twardości zarysowania odpowiednio 0,84, 0,52 i 3,20 GPa.

Co jeszcze rejestruje się podczas badania twardości zarysowania?

Tester mechaniczny NANOVEA rejestruje in situ współczynnik tarcia, rzeczywistą głębokość i emisję akustyczną. Rzeczywista głębokość to zagłębienie ostrza podczas zarysowania minus profil powierzchni ze skanu wstępnego. Sygnały te pomagają zrozumieć uszkodzenia mechaniczne powstające podczas zarysowania.

Jak twardość zarysowania ma się do twardości indentacyjnej?

Badania twardości zarysowania trwają kilka minut, są precyzyjne i powtarzalne, a przy porównywaniu twardości materiałów stanowią alternatywę dla konwencjonalnych metod indentacyjnych – przydatną w kontroli jakości i rozwoju nowych materiałów.

Który przyrząd NANOVEA mierzy twardość zarysowania?

Tester mechaniczny NANOVEA PB1000, którego funkcja mapowania wykonała po trzy równoległe rysy na próbkę w zautomatyzowanym protokole. Jego moduły nano i mikro obejmują też tryby indentacji, zarysowania i zużycia zgodne z ISO i ASTM.

Potrzebujesz wiarygodnych badań twardości zarysowania?