Co mówią badania zniszczenia kohezyjnego
Wiele powłok nigdy nie ulega delaminacji w eksploatacji; najpierw pękają, odpryskują lub ulegają zmatowieniu. Farby i lakiery bezbarwne ulegają uszkodzeniom mar, twarde powłoki pękają rozciągająco, szkło i szkła ochronne pękają, warstwy polimerowe ulegają bruzdowaniu. Pomiar obciążeń, przy których zaczynają się te uszkodzenia kohezyjne, pokazuje, jak powłoka będzie wyglądać i działać, na długo zanim adhezja stanie się problemem. Przegląd testu zarysowania wyjaśnia badanie, przyrząd i pozostałe metody zarysowania.
Jak przebiega badanie
- Skan wstępny przy małym obciążeniu rejestruje pierwotny profil powierzchni.
- Ostrze zarysowuje powierzchnię przy narastającym obciążeniu, rejestrując głębokość penetracji, tarcie i emisję akustyczną.
- Skan końcowy przy małym obciążeniu rejestruje głębokość resztkową.
- Cała rysa jest obrazowana; każde uszkodzenie jest lokalizowane i przeliczane na obciążenie krytyczne, a dane głębokości oddzielają odkształcenie sprężyste od plastycznego.
Mody zniszczenia, na które warto zwracać uwagę
- Pęknięcia rozciągające i konforemne za śladem lub w jego obrębie, typowe dla twardych powłok na bardziej miękkim podłożu;
- Odpryski wzdłuż krawędzi śladu w kruchych warstwach;
- Odkształcenie plastyczne i spiętrzenie w plastycznych polimerach i farbach;
- Uszkodzenia mar: płytkie uszkodzenia wpływające na wygląd lakierów bezbarwnych.
Każdy mod ma własne obciążenie krytyczne. Sekwencja zniszczeń i jej obciążenia charakteryzują powłokę znacznie lepiej niż pojedyncza liczba.
Nanozarysowanie farb i cienkich warstw
Nanozarysowanie drobnym ostrzem rozdziela mechanizmy uszkodzeń mar w farbach. W badaniu farby na metalu NANOVEA stożkowe ostrze 2 µm, 90° zwiększało obciążenie od 0,015 do 20 mN na farbie 30–50 µm starzonej przez siedem lat. Skany wstępny i końcowy przy 0,2 mN dały rzeczywistą głębokość rysy, a starzona farba uległa zniszczeniu przy niższych obciążeniach niż świeża. Znaczenie ma też temperatura, co analizuje badanie temperaturowe ASTM D7187 NANOVEA.
Mikrozarysowanie twardych i kruchych powierzchni
Twarde powłoki i szkło wymagają większych obciążeń. W badaniu szkieł ochronnych NANOVEA ostrze Rockwell 50 µm zwiększało obciążenie od 0,1 do 12 N. Szkło hartowane wykazało pierwsze uszkodzenie przy 3,6 N i drugie przy 7,4 N, a TPU uległo zniszczeniu przy 2,0 N w modzie plastycznym: różne materiały, różne mechanizmy zniszczenia, oba określone ilościowo na tym samym przyrządzie.















