Nota aplikacyjna | Tribologia polimerów

Tribologia polimerów: tarcie i zużycie popularnych tworzyw sztucznych

Porównanie tarcia i odporności na zużycie sześciu popularnych polimerów na tribometrze trzpień-tarcza

Bieżnik opony, zastosowanie tribologii polimerów

Badania i eksperymenty

Duanjie Li & Pierre Leroux

Projekt graficzny i redakcja

Andrew Shore

Wprowadzenie

Polimery są szeroko stosowane w bardzo wielu zastosowaniach i stały się nieodłączną częścią codziennego życia. Polimery naturalne, takie jak bursztyn, jedwab i kauczuk naturalny, odegrały istotną rolę w historii ludzkości. Proces wytwarzania polimerów syntetycznych można optymalizować, aby uzyskać szczególne właściwości fizyczne, takie jak udarność, lepkosprężystość, samosmarowność i wiele innych.

Dlaczego zużycie i tarcie polimerów mają znaczenie

Polimery są powszechnie stosowane w zastosowaniach tribologicznych, takich jak opony, łożyska i taśmy przenośników. W zależności od właściwości mechanicznych polimeru, warunków styku oraz właściwości produktów zużycia lub filmu przeniesionego powstającego podczas zużycia występują różne mechanizmy zużycia. Aby zapewnić polimerom wystarczającą odporność na zużycie w warunkach pracy, potrzebna jest wiarygodna i mierzalna ocena tribologiczna. Pozwala ona ilościowo porównać zachowanie różnych polimerów przy zużyciu w kontrolowany i monitorowany sposób oraz dobrać materiał do docelowego zastosowania.

Tribometr NANOVEA zapewnia powtarzalne badania zużycia i tarcia w trybach obrotowym i liniowym zgodnych z ISO i ASTM, z opcjonalnymi modułami zużycia w wysokiej temperaturze i smarowania w jednym zintegrowanym systemie. Ten wyjątkowy zakres pozwala symulować różne środowiska pracy polimerów, w tym skupione naprężenia, zużycie i wysoką temperaturę.

Cel pomiaru

W tym badaniu pokazaliśmy, że tribometr NANOVEA jest idealnym narzędziem do porównywania tarcia i odporności na zużycie różnych polimerów w dobrze kontrolowany i ilościowy sposób.

NANOVEA T2000 High Load

Tribometr pneumatyczny

Pneumatyczny tribometr wysokoobciążeniowy NANOVEA T2000

Procedura badania

Uchwyt kulki z Al2O3 nad próbką polimeru na obrotowym stoliku tribometru NANOVEA
Rys. 1: Układ badania zużycia polimerów.

Współczynnik tarcia (COF) i odporność na zużycie różnych popularnych polimerów oceniono za pomocą tribometru NANOVEA. Przeciwpróbką (trzpień, próbka statyczna) była kulka z Al2O3. Ślady zużycia na polimerach (próbki dynamiczne, obracające się) zmierzono po badaniach bezkontaktowym profilometrem 3D i mikroskopem optycznym. Opcjonalnie bezkontaktowy czujnik endoskopowy może mierzyć głębokość wnikania trzpienia w próbkę dynamiczną podczas badania. Parametry badania zestawiono w Tabeli 1. Wskaźnik zużycia K wyznaczono ze wzoru K = V/(F × s), gdzie V to objętość zużytego materiału, F – obciążenie normalne, a s – droga tarcia.

W tym badaniu jako przeciwpróbki użyto kulek z Al2O3. Można je zastąpić dowolnym materiałem stałym, aby wierniej odwzorować zachowanie dwóch próbek w rzeczywistych warunkach pracy.

ParametrWartość
Materiał kulkiAl2O3
Średnica kulki6 mm
Siła normalna20 N
Prędkość obrotowa200 obr/min
Czas badania10 min
Promień śladu zużycia5 mm
SmarBrak
AtmosferaPowietrze
Temperatura24°C (pokojowa)
Kwadratowa biała próbka nylonu 66
Próbka nylonu 66.

Tabela 1: Parametry badania pomiarów zużycia.

Wyniki i dyskusja

Wskaźnik zużycia jest kluczowym czynnikiem określającym trwałość materiałów, a tarcie odgrywa decydującą rolę w zastosowaniach tribologicznych. Rys. 2 porównuje przebieg COF różnych polimerów względem kulki z Al2O3 podczas badań zużycia. COF wskazuje, kiedy dochodzi do uszkodzenia i proces zużycia wchodzi w nowy etap. Spośród badanych polimerów HDPE utrzymuje przez cały test najniższy, stały COF ~0,15. Gładki przebieg COF świadczy o powstaniu stabilnego styku tribologicznego.

Współczynnik tarcia w funkcji liczby obrotów dla CPVC, HDPE, LDPE, nylonu, polipropylenu i PVC w ciągu 2000 obrotów
Rys. 2: Przebieg COF podczas badań zużycia.

Rys. 3 i Rys. 4 porównują ślady zużycia na próbkach polimerów po badaniu, zmierzone mikroskopem optycznym. Zintegrowany bezkontaktowy profilometr 3D precyzyjnie wyznacza objętość zużycia próbek, co pozwala dokładnie obliczyć wskaźniki zużycia 0,0029, 0,0020 i 0,0032 mm³/N·m odpowiednio dla HDPE, nylonu 66 i polipropylenu. Dla porównania próbka CPVC wykazuje najwyższy wskaźnik zużycia, 0,1121 mm³/N·m. W śladzie zużycia CPVC widoczne są głębokie równoległe bruzdy.

Mikrofotografie śladów zużycia na CPVC, HDPE, LDPE, nylonie 66, polipropylenie i PVC
Rys. 3: Ślady zużycia na próbkach polimerów po badaniach.
Profile przekroju poprzecznego śladów zużycia, najgłębszy dla CPVC, około 0,16 mm
Rys. 4: Profile przekroju poprzecznego śladów zużycia.
Widok 3D kołowego śladu zużycia na próbce CPVC
Rys. 5: Morfologia 3D śladu zużycia na próbce CPVC.
PolimerMaksymalna głębokość (µm)Wskaźnik zużycia (mm³/N·m)
CPVC1670.1121
HDPE12.10.0029
LDPE62.20.0296
Nylon 668.870.0020
Polipropylen14.20.0032
PVC59.20.0214

Tabela 2: Analiza głębokości śladu i wskaźnika zużycia polimerów.

Wnioski

Odporność polimerów na zużycie odgrywa kluczową rolę w ich zachowaniu w eksploatacji. W tym badaniu pokazaliśmy, że tribometr NANOVEA wyznacza współczynnik tarcia i wskaźnik zużycia różnych polimerów w dobrze kontrolowany i ilościowy sposób. Spośród badanych polimerów HDPE ma najniższy COF, ~0,15. Próbki HDPE, nylonu 66 i polipropylenu mają niskie wskaźniki zużycia, odpowiednio 0,0029, 0,0020 i 0,0032 mm³/N·m. Połączenie niskiego tarcia i dużej odporności na zużycie czyni HDPE dobrym kandydatem do zastosowań tribologicznych polimerów.

Zintegrowany bezkontaktowy profilometr 3D umożliwia precyzyjny pomiar objętości zużycia i jest narzędziem do analizy szczegółowej morfologii śladów zużycia, pogłębiając zrozumienie mechanizmów zużycia.

Najczęstsze pytania o badania tarcia i zużycia polimerów

Dlaczego bada się tarcie i zużycie polimerów?

Polimery stosuje się w zastosowaniach tribologicznych, takich jak opony, łożyska i taśmy przenośników, a ich mechanizm zużycia zależy od właściwości mechanicznych, warunków styku oraz powstających produktów zużycia lub filmu przeniesionego. Ilościowa ocena tribologiczna porównuje polimery w kontrolowanych warunkach, aby dobrać właściwy materiał do zastosowania.

Jak badano polimery?

Kulka z Al₂O₃ o średnicy 6 mm ślizgała się po każdym polimerze z siłą 20 N i prędkością 200 obr/min na promieniu 5 mm przez 10 minut w powietrzu w temperaturze 24°C, a ślady zużycia zmierzono bezkontaktowym profilometrem 3D i mikroskopem optycznym.

Który polimer miał najniższe tarcie?

HDPE utrzymywał przez cały test najniższy, stały współczynnik tarcia ~0,15, co wskazuje na stabilny styk tribologiczny.

Które polimery zużyły się najmniej?

Nylon 66, HDPE i polipropylen miały najniższe wskaźniki zużycia (0,0020, 0,0029 i 0,0032 mm³/N·m) i najpłytsze ślady (8,87, 12,1 i 14,2 µm). Najbardziej zużył się CPVC: ślad o głębokości 167 µm, wskaźnik zużycia 0,1121 mm³/N·m i głębokie równoległe bruzdy.

Który polimer najlepiej nadaje się do zastosowań tribologicznych?

W tym badaniu HDPE łączył najniższe tarcie z wysoką odpornością na zużycie, co czyni go dobrym kandydatem do zastosowań tribologicznych polimerów.

Jakiego przyrządu NANOVEA użyto do tribologii polimerów?

Tribometru NANOVEA T2000 z trybami obrotowym i liniowym zgodnymi z ISO i ASTM, opcjonalnymi modułami wysokiej temperatury i smarowania oraz zintegrowanym bezkontaktowym profilometrem 3D do pomiaru objętości zużycia.

Potrzebujesz wiarygodnych badań zużycia polimerów?